درس 1 · A1

زمان حال ساده Präsens

پیش‌نیاز: ضمایر شخصی و مصدر فعل · گام بعدی: ترتیب جملهٔ ساده

این گرامر چیست؟

زمان حال یا Präsens شکل اصلی فعل برای صحبت دربارهٔ اکنون است. در آلمانی، فعل با فاعل هماهنگ می‌شود: از بن فعل استفاده می‌کنیم و شناسهٔ مناسب را به آن می‌افزاییم. برای نمونه، از machen شکل‌های ich mache، du machst و er macht ساخته می‌شوند. برخلاف فارسی، آوردن فاعل معمولاً ضروری است؛ چون شناسهٔ فعل همیشه به‌تنهایی مشخص نمی‌کند دربارهٔ چه کسی حرف می‌زنیم. مصدر بیشتر فعل‌ها به ‎-en ختم می‌شود. با حذف این پایان، بن فعل به دست می‌آید. سپس برای ich پایان ‎-e، برای du پایان ‎-st، برای er/sie/es پایان ‎-t، برای wir و sie/Sie پایان ‎-en و برای ihr پایان ‎-t می‌آید.

Präsens فقط «همین لحظه» را نشان نمی‌دهد. برای عادت‌ها، برنامهٔ قطعی آینده و واقعیت‌های عمومی نیز از همین زمان استفاده می‌کنیم. جملهٔ Ich arbeite montags im Büro یک عادت را بیان می‌کند، در حالی که Morgen fahre ich nach Köln با وجود اشاره به فردا، به‌سبب وجود قید زمانی روشن، کاملاً طبیعی است. برای کاری که دقیقاً اکنون جریان دارد نیز فعل جداگانه‌ای مانند زمان استمراری انگلیسی نداریم؛ Jetzt koche ich یعنی «الان دارم آشپزی می‌کنم».

برخی فعل‌ها هنگام صرف تغییر کوچکی در بن دارند. در du و er/sie/es، افعالی مانند fahren و lesen واکهٔ خود را تغییر می‌دهند: du fährst و er liest. اگر بن به ‎-t یا ‎-d ختم شود، برای آسانی تلفظ یک e اضافه می‌شود: du arbeitest. فعل‌های sein و haben نیز شکل‌های بی‌قاعده دارند و باید جداگانه آموخته شوند. هنگام ساخت جمله، فعل صرف‌شده در جملهٔ خبری در جایگاه دوم قرار می‌گیرد؛ حتی اگر جمله با زمان یا مکان آغاز شود.

دقیقاً چه زمانی استفاده می‌شود؟

از Präsens در سه موقعیت اصلی استفاده می‌کنیم: برای عادت و برنامهٔ تکراری، چون عمل بخشی از روال است؛ برای کاری که اکنون رخ می‌دهد، چون آلمانی زمان استمراری جداگانه ندارد؛ و برای آیندهٔ برنامه‌ریزی‌شده، به شرط آنکه واژه‌ای مثل morgen یا nächste Woche زمان آینده را روشن کند.

ساختار جمله

فاعل + فعل صرف‌شده + ادامه | ich lern-e · du lern-st · er/sie/es lern-t · wir lern-en · ihr lern-t · sie/Sie lern-en

شخص	ich	du	er/sie/es	wir	ihr	sie/Sie
machen	mache	machst	macht	machen	macht	machen
fahren	fahre	fährst	fährt	fahren	fahrt	fahren

نکته‌های مهم و استثناها

اگر بن فعل به d یا t ختم شود، پیش از ‎-st و ‎-t یک e می‌آید: du arbeitest، er wartet.
در fahren، schlafen و tragen واکهٔ a برای du و er/sie/es به ä تبدیل می‌شود.
در lesen و sehen، e برای du و er/sie/es معمولاً به ie تغییر می‌کند: du liest، sie sieht.
با آغاز جمله توسط قید، فاعل بعد از فعل می‌آید: Heute arbeitet Amir zu Hause.

مثال‌های آموزشی

Ich trinke morgens nur eine Tasse Kaffee.من صبح‌ها فقط یک فنجان قهوه می‌نوشم.عادت روزانه با قید morgens بیان شده است.

Meine Schwester arbeitet in einer kleinen Apotheke.خواهرم در یک داروخانه کوچک کار می‌کند.یک وضعیت پایدار در زمان حال است.

Jetzt wartet der Bus vor dem Bahnhof.الان اتوبوس جلوی ایستگاه منتظر است.قید jetzt وقوع عمل در همین لحظه را روشن می‌کند.

Du liest jeden Abend eine Seite auf Deutsch.تو هر شب یک صفحه به آلمانی می‌خوانی.lesen در شخص du به‌صورت بی‌قاعدهٔ liest می‌آید.

Der Kurs beginnt am kommenden Montag.دوره دوشنبه آینده آغاز می‌شود.Präsens همراه زمان مشخص، برنامهٔ قطعی آینده را نشان می‌دهد.

Heute fährt Karim mit dem Fahrrad zur Arbeit.کریم امروز با دوچرخه به محل کار می‌رود.با آمدن Heute در ابتدا، فعل همچنان جایگاه دوم را حفظ کرده است.

Wasser kocht bei hundert Grad.آب در صد درجه می‌جوشد.این جمله یک واقعیت عمومی را بیان می‌کند.

Arbeitet ihr auch am Samstag?شما هم شنبه کار می‌کنید؟در سؤال بله/خیر، فعل صرف‌شده پیش از فاعل آمده است.

اشتباه‌های رایج فارسی‌زبان‌ها

~~Ich arbeiten heute zu Hause.~~

Ich arbeite heute zu Hause.

پس از ich باید فعل صرف شود و پایان ‎-e بگیرد.

~~Heute ich fahre nach Bonn.~~

Heute fahre ich nach Bonn.

فعل صرف‌شده باید در جایگاه دوم باشد؛ قید Heute جایگاه اول را گرفته است.

~~Du lesst die Zeitung.~~

Du liest die Zeitung.

lesen در شخص du تغییر واکه دارد و شکل درست آن liest است.

~~Er arbeit im Hotel.~~

Er arbeitet im Hotel.

بن arbeit به t ختم می‌شود؛ برای تلفظ درست پیش از شناسه یک e می‌آید.

تمرین با پاسخ تشریحی

جای‌خالیIch _____ jeden Dienstag im Sprachcafé. (lernen)
صرف فعلصرف درست fahren را بنویسید: Du _____ morgen nach Essen.
اصلاح جملهخطا را اصلاح کنید: Am Abend wir sehen einen Film.
انتخاب گزینهEr (arbeitet / arbeit) seit Januar hier.
ساخت جملهاز واژه‌ها جمله بسازید: morgen / der Laden / öffnen / um neun Uhr
جای‌خالیMeine Eltern _____ in Hamburg. (wohnen)
سؤال‌سازیاز جمله Ihr kommt aus Wien یک سؤال بله/خیر بسازید.
کاربردآیندهٔ قطعی را با Präsens بیان کنید: ما هفته آینده جابه‌جا می‌شویم.

جمع‌بندی

Präsens برای اکنون، عادت، واقعیت و آیندهٔ برنامه‌ریزی‌شده به کار می‌رود.
فعل با شخص و شمار فاعل هماهنگ می‌شود.
در جملهٔ خبری، فعل صرف‌شده جایگاه دوم را حفظ می‌کند.
تغییر واکه و افزودن e در برخی فعل‌ها را باید جداگانه تمرین کرد.